Zbliża się okres ferii zimowych. Część z nas spędzi go na odpoczynku z rodziną w domowym zaciszu.

Są jednak i tacy, którzy wykorzystają ten czas dużo bardziej aktywnie i wyjadą w góry by po błogim obżarstwie spalić zbędne kalorie jeżdżąc na nartach lub wędrując po górskich szlakach. Dla wszystkich, spędzających czas wysoko, słów kilka jak nie zrobić sobie i innym krzywdy n.p.m.

Podstawową kwestią przy planowaniu górskich wycieczek, jest odpowiednie dobranie trasy. Warto korzystać przy tym z najnowszych wydań map, przewodników turystycznych, ale także dopytać znajomych, czy też poszukać informacji na forach internetowych. Ważne jest to, że nie możemy brać pod uwagę samych odległości w kilometrach, a znacznie bardziej liczyć się z pokonywaniem różnic wysokości. I zdziwi się ten, kto myśli, że problemem będzie wspinanie wzwyż. Czasem przy ostrym nachyleniu stoku i śliskim podłożu zejście może nam przysporzyć dużo więcej problemów.

Przebieg trasy musimy dopasować do naszej kondycji fizycznej, a tak naprawdę do kondycji najsłabszego uczestnika naszej wyprawy. Mówią, że łańcuch jest tak mocny jak jego najsłabsze ogniwo a w sytuacji awaryjnej, może po prostu pęknąć. Oczywiście aby móc cieszyć się pięknymi widokami nie trzeba być zawodowym sportowcem, warto natomiast na początku sprawdzić się w łatwiejszym terenie. Przygotowanie kondycyjne dotyczy również kwestii zmęczenia, złego samopoczucia, czy wypijanego alkoholu.

Jeśli ktoś nie przespał nocy, bo dobra zabawa w dyskotece przeszkodziła spędzić ją w łóżku na odpoczynku, lub jeśli spotkaliśmy dawno nie widzianego kolegę z wojska lub akademika i spotkanie toczyło się o najbliższym barze, lub po zwiedzeniu sklepu monopolowego, odpocznijmy następnego dnia. Zróbmy to dla lepszego samopoczucia i bezpieczeństwa ? własnego i innych. Dużo słyszymy o pijanych kierowcach, którym zabiera się prawa jazdy i pakuje do więzienia. Niewiele wiemy natomiast o statystykach wypadków spowodowanych przez ?wczorajszych? narciarzy, snowboardzistów, czy poszukiwaniu zagubionych na szlakach turystów, którzy dla rozgrzania się i lepszej orientacji przestrzennej, popijali herbatkę po góralsku.

Warto pomyśleć o odpowiednim wyposażeniu. Ubranie niezależnie od tego czy posiadamy super nowoczesne ?texowo-vibramowe? ciuszki czy pozostajemy fanami koszul flanelowych i traperów pionierek powinniśmy dobrać zgodnie z zasadą tzw. ?cebulki?. Ogry mają warstwy, cebula ma warstwy i mądrzy turyści także powinni je mieć na sobie. Wysokie buty za kostkę ciepła termiczna bielizna, polar i nieprzemakalna kurtka, chroniąca jednocześnie od wiatru ? z wyłączeniem zestawu ?gumowce + sztormiak? ? powinny wystarczyć. Na pewno potrzebny będzie zapas jedzenia z zabezpieczonym pakietem słodyczy oraz odpowiednia ilość wody lub napoi izotonicznych wraz ze wsparciem gorącej herbaty w termosie. Warto mieć ze sobą apteczkę pierwszej pomocy, z przemyślanym i odpowiednio dobranym wyposażeniem. Proszę uwierzyć, że jodyna i kilka opakowań tabletek przeciwbólowych na pewno mniej nam się przyda niż plaster, bandaż, kilka gazików czy izotermiczna folia ratunkowa (NRC). Miłośnikom nowoczesnych technologii nie odradzam korzystania z GPS, ale polecam zaprzyjaźnienie się z kompasem i dobrą mapą.

Zdecydowanie polecam za to zabieranie w góry urządzeń GSM. Najbardziej przydatne telefony komórkowe, to wcale nie te mające rozsuwaną klapkę i dotykowy ekran, ale takie w których spisie numerów pod nazwą GOPR lub TOPR widnieje 601 100 300 lub 985. To numer alarmowy, pod którym jesteśmy w stanie wezwać specjalistyczną pomoc w trudnym, górskim terenie. Jeżeli potrzebujemy pomocy w górach lub jesteśmy świadkami wypadku, zadzwońmy do ratowników górskich i zgłośmy gdzie ma miejsce to zdarzenie, co się stało, ilu jest poszkodowanych. Jeśli w stresie nie będziemy w stanie składnie mówić dyżurny ratownik o wszystko nas wypyta, wystarczy się z nim połączyć.

Oczywiście różne sytuacje mogą się wydarzyć. Kiedy w Tatrach zejdzie lawina i zginie kilka osób trąbią o tym wszystkie media, ale naprawdę w górach można zginąć lub przynajmniej zrobić sobie poważną krzywdę w dużo łatwiejszy sposób. O postępowaniu w wyniku porwania przez lawinę nie będziemy pisać. Niektórzy porównują udzielanie pomocy w tym przypadku z ratowaniem poszkodowanych w wyniku wybuchu bomby atomowej. Na pewno najlepszym sposobem na uniknięcie spotkania z olbrzymią masą najczęściej śniegu, który spadając zabetonowuje wszystko co napotka po drodze będzie, zwracanie uwagi na znaki informujące o zagrożeniu i komunikaty lawinowe. Bez specjalistycznego sprzętu i odpowiedniego przeszkolenia, przeciętny Kowalski ma niewielkie możliwości na efektywne udzielenie pomoc innym, za to ma wysoce rokujące szanse na zrobienie sobie krzywdy z zakończeniem żywota włącznie. Mam nadzieje, że to wystarczająco odstraszające.

Podobnie niebezpieczna może okazać się burza. Choć widoki iskrzącego krzyża na Giewoncie z piwnych ogródków Gubałówki mogą wydawać się nieodkrytą atrakcją Zakopanego, sytuacja osób pozostających w centrum takich wydarzeń nie jest specjalnie do pozazdroszczenia. Przebywając w czasie na szczytach pasm górskich, w pobliżu samotnych drzew, zbiorników wodnych, urządzeń elektrycznych, lub metalowych konstrukcji mamy szansę na porażenie piorunem. W wielkim uproszczeniu jest to olbrzymiej siły ładunek elektryczny, który w spotkaniu z człowiekiem jest w stanie zabić, ewentualnie zaburzyć pracę serca lub poważnie poparzyć. Aby uniknąć tej nieprzyjemności, należy po prostu unikać powyższych miejsc, a w zaskoczeniu schować się we w miarę bezpiecznym miejscu i po prostu przeczekać.

Najmniej chyba zdajemy sobie sprawę z niebezpieczeństwa związanego z utratą przez nasz organizm ciepła. Temperatura na termometrze może przy wiejącym mocno wietrze być odczuwalna zdecydowanie dokuczliwiej. Zdecydowanie szybciej możemy się wychłodzić przy dodatniej temperaturze i ostrym wietrze niż w sytuacji kiedy spada ona poniżej 0, ale jest bezwietrznie. Hipotermia jest bardzo niebezpieczna, gdyż cały ludzki mechanizm działa wówczas w zwolnionym tempie, łącznie z poziomem koncentracji i reakcją na bodźce zewnętrzne. Jeśli zbyt lekko się ubraliśmy, przemokliśmy, przewiało nas, starajmy się stopniowo rozgrzewać przytulając do siebie wzajemnie, poruszając się, popijając gorącą czekoladę lub mocno osłodzoną herbatę z cytryną i sokiem malinowym.

A i tak najskuteczniejszym sposobem na ratowanie poszkodowanych w takich sytuacjach jest dobre przemyślane przygotowanie, profilaktyka i unikanie zagrożeń. Postarajmy się wspólnie o to, aby chłopaki z GOPR i TOPR mieli w miarę spokojne ferie.

Warto zapoznać się także ze szkoleniem e-learninogowym przygotowanym przez GOPR - w górach bezpiecznie.