Sytuacja epidemiologiczna:

W ostatnich dniach Tadżykistan poinformował WHO oraz Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) o wystąpieniu, w okresie od grudnia 2009 r. do 21 maja 2010 r., 129 przypadków  zachorowań na poliomyelitis, z czego 12 zakończyło się śmiercią. Spośród pełnej liczby, aż 107 dotyczyło dzieci w wieku poniżej 5 roku życia. Zgłaszane zachorowania pochodzą w obszarów graniczących z Afganistanem i Uzbekistanem.

Ogniska choroby występują w miastach centralnych i południowo-wschodnich okręgów Tadżykistanu tj: BESHKENT, BOKTHAR, DJILIKUL, DUSHANBE, FAIZABAD, GAZIMAL, GISSAR, KABADIEN, KHODJAMASTON, KHOVALING, KOFARNOKHON, KOLKHOZOBAD, LENINSK-RUDAKY, PANDJ, SARBAND, SHAJRINAU, SHARTUZ, TURSUNZADE, VAKHSH, VARZOB.

Również w sąsiadujących z Tadżykistanem Afganistanie i Uzbekistanie odnotowywane są nowe zachorowania na poliomyelitis. Ponadto nowe przypadki wciąż pojawiają się także w niedalekim Pakistanie.

Lista krajów, w których występują lub występowały w ciągu ostatnich 24 miesięcy przypadki poliomyelitis lub są to kraje zagrożone wystąpieniem zachorowań ze względu na bliskie sąsiedztwo:

AFGANIASTAN, ANGOLA, BANGLADESZ, BENIN, BHUTAN, BURKINA FASO, BURUNDI, CHINY, CZAD, ERYTREA, ETOPIA, GABON, GAMBIA, GHANA, GWINEA BISSAU, GWINEA RÓWNIKOWA, INDIE, KAMERUN, KAZAHSTAN, KENIA,  KIRGISTAN, KONGO, LIBERIA, MALI, MAURETANIA, NAMIBIA, NEPAL, NIGER, NIGERIA, PAKISTAN, REPUBLIKA DŻIBUTI, REPUBLIKA ŚRODKOWEJ AFRYKI, RWANDA, SENEGAL, SIERRA LEONE, SOMALIA, SUDAN, TADŻYKISTAN, TANZANIA  TOGO, TURKMENISTAN, UGANDA, UZBEKISTAN, WYBRZEŻE KOŚCI SŁONIOWEJ, ZAMBIA.


W Unii Europejskiej ostatni przypadek poliomyelitis miał miejsce w Holandii w latach 1992/1993, zaś ostatni przypadek zawleczenia polio odnotowano w 2001 r. Chorowały wówczas dzieci Romów na terenie Bułgarii oraz stwierdzono 1 przypadek w Gruzji, przebiegający bez porażenia. Czynnikiem wywołującym był dziki szczep wirusa polio (WPV 1) pochodzący z Indii.

Poliomyelitis (choroba Heinego ? Medina, jedna z chorób przebiegających pod postacią ostrego nagminnego porażenia dziecięcego) jest wysoce zakaźną chorobą wywoływaną przez enterowirus, który jest zaraźliwy szczególnie dla dzieci poniżej 5 roku życia. Zakażenie następuje głównie drogą pokarmową, a wirus namnaża się w jelicie. U ponad 90% zakażonych osób zakażeniu nie towarzyszą żadne objawy (są to tzw. bezobjawowi nosiciele) bądź  występuje jedynie gorączka. Mogą pojawić się takie objawy jak: gorączka, zmęczenie, ból głowy, wymioty, sztywność karku, bóle kończyn. Wiotkie porażenie występuje w mniej niż 1% przypadków. Wśród osób, u których choroba przebiega z porażeniem, procent przypadków śmiertelnych oscyluje  w okolicy 10%.

Znane są 3 typy poliowirusa i wszystkie mogą powodować porażenia. Z przypadków zakażeń przebiegających z porażeniem najczęściej izolowany jest typ dziki (WPV1).

Nie istnieje skuteczne leczenie poliomyelitis. Największe znaczenie ma zapobieganie zakażeniom poprzez stosowanie szczepień ochronnych. U dzieci w Polsce, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO dostępny na stronie GIS http://www.pis.gov.pl/?dep=141) podaje się 3 dawki szczepionki. Pierwsze dwie dawki, zawierające wirusa inaktywowanego (zabitego), podawane są w 1 roku życia podskórnie lub domięśniowo zaś trzecia dawka  ma postać doustną i jest podawana w 6 roku życia.

Zalecenie ECDC dla mieszkańców UE:

Osobom podróżującym do Tadżykistanu oraz innych państw, gdzie notowane są przypadki poliomyelitis (patrz lista powyżej) zaleca się sprawdzenie czy posiadają aktualne szczepienie przeciwko poliomyelitis. Jeśli zachodzi potrzeba lekarz podejmuje decyzję o zastosowaniu dawki przypominającej.  Ponadto podczas pobytu w zagrożonych rejonach należy:

• Spożywać jedynie potrawy poddane obróbce termicznej (gotowanie) i podawane ciepłe,
• Spożywać jedynie pasteryzowane produktu nabiałowe (np. mleko),
• Spożywać owoce i warzywa jedynie po wcześniejszym obmyciu ich niezanieczyszczoną  wodą,
• Pić wodę jedynie przegotowaną ewentualnie napoje butelkowane (jedynie butelki zaplombowane),
• Unikać picia wody z kranu, fontann, oraz stosowania kostek lodu,
• Przestrzegać higieny osobistej, w szczególności myć ręce przed spożywaniem i przygotowywaniem pokarmów, po wyjściu z toalety, po zmianie pieluch,  po kichaniu , kaszlu itp.

Ryzyko szerzenia się poliomyelitis w UE:

Z uwagi na małą liczbę mieszkańców Tadżykistanu przybywających do Unii Europejskiej, ryzyko rozprzestrzenienia się poliomyelitis jest bardzo ograniczone. Nie można jednak wykluczyć zaimportowania przypadków zakażeń, także przez  inne osoby (np. turystów, osób przebywających na delegacjach służbowych itp.) powracające z tego kraju.

W związku z tym, konieczne wydaje się przestrzeganie dotychczasowego schematu szczepień obowiązkowych przeciwko poliomyelitis u dzieci (zgodnego z PSO), w celu  zagwarantowania, że introdukcja poliomyelitis do UE nie będzie możliwa. Obecna jest jeszcze bowiem w UE populacja ludzi wrażliwych na zakażenie wirusem polio, a ryzyko wystąpienia choroby w tej grupie jest wysokie, jeśli wirus zostanie wprowadzony ponownie do UE.

W razie zachorowania w trakcie pobytu należy natychmiast poprosić o pomoc lekarską, zaś w przypadku wystąpienia niepokojących objawów chorobowych po powrocie z ww. rejonów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, informując o przebytej podróży.

Należy pamiętać, że poliomyelitis nie jest jedyną chorobą zakaźną występująca na terenie Tadżykistanu i państw sąsiadujących.

W celu uzyskania informacji o innych zagrożeniach należy przed wyjazdem do tego kraju skontaktować się z lekarzem medycyny podróży lub lekarzem medycyny chorób tropikalnych, najlepiej nie później niż 4 - 6 tyg. przed planowaną podróżą. Pozwoli to na przyjęcie zalecanej przez lekarza profilaktyki.

Źródło: http://www.pis.gov.pl/?dep=731